Słownik numizmatyczny
Poznaj podstawowe pojęcia z zakresu numizmatyki, budowy monet, stanu zachowania, oceny wartości oraz metali szlachetnych. Słownik został przygotowany przez ekspertów Acoin Numizmatyka jako praktyczna pomoc dla kolekcjonerów, inwestorów oraz osób, które chcą sprzedać lub wycenić monety.
Budowa monety
Awers
Strona monety, na której najczęściej umieszczany jest element identyfikujący emitenta, na przykład godło państwowe, wizerunek władcy lub nazwa kraju.
Rewers
Odwrotna strona monety, na której zwykle znajduje się nominał, motyw pamiątkowy lub inny główny element projektu.
Rant
Boczna powierzchnia monety. Może być gładka, ząbkowana lub zawierać napis.
Nominał
Wartość pieniężna oficjalnie przypisana monecie przez emitenta.
Legenda
Napis umieszczony na awersie, rewersie lub rancie monety.
Znak mennicy
Symbol pozwalający zidentyfikować mennicę, w której moneta została wybita.
Stan zachowania i wycena
Stan zachowania
Stopień zużycia oraz ogólny stan monety, które w istotny sposób wpływają na jej wartość kolekcjonerską.
Stan menniczy
Stan monety bez śladów standardowego zużycia, powstałego w procesie obiegu.
UNC
Skrót od Uncirculated, oznaczający monetę, która nie znajdowała się w obiegu.
Grading
Profesjonalna ocena stanu zachowania monety według określonej skali. Zobacz sekcję Grading i certyfikacja.
Slab
Specjalna zabezpieczona kapsuła używana przez firmy gradingowe, w której znajduje się moneta oraz informacje o przyznanej jej ocenie.
Patyna
Naturalna warstwa powstająca na powierzchni metalu w wyniku jego oddziaływania z otoczeniem.
Rodzaje monet
Moneta obiegowa
Moneta przeznaczona do codziennego obiegu pieniężnego.
Moneta kolekcjonerska
Moneta emitowana głównie z myślą o kolekcjonerach. Zapraszamy do przeglądania wyróżnionych monet kolekcjonerskich.
Moneta okolicznościowa
Moneta wybita w związku z określonym wydarzeniem, rocznicą lub postacią historyczną.
Moneta próbna
Moneta wybita w celach testowych, projektowych lub technologicznych, zwykle nieprzeznaczona do standardowego obiegu.
Moneta bulionowa
Moneta z metalu szlachetnego, której wartość w dużym stopniu zależy od zawartości złota, srebra lub innego kruszcu. Zobacz nasz katalog złota inwestycyjnego.
Destrukt menniczy
Moneta z wadą powstałą bezpośrednio w procesie produkcji w mennicy.
Produkcja monet
Mennica
Przedsiębiorstwo zajmujące się produkcją i biciem monet.
Nakład
Liczba egzemplarzy określonej monety wyemitowanych lub wybitych w ramach konkretnej serii.
Emisja
Oficjalne wprowadzenie monety do obiegu lub sprzedaży.
Stempel menniczy
Narzędzie służące do nanoszenia obrazu na powierzchnię monety podczas bicia.
Krążek menniczy
Metalowy półfabrykat, z którego w procesie bicia powstaje moneta.
Stop metalu
Mieszanka dwóch lub więcej metali używana do produkcji monety.
Metale szlachetne
Próba złota
Wskaźnik określający zawartość czystego złota w stopie. Zobacz nasze złote monety i sztabki złota.
Próba srebra
Wskaźnik zawartości czystego srebra w stopie. Zobacz nasze srebrne monety.
Uncja trojańska
Jednostka masy stosowana przy wycenie metali szlachetnych, wynosząca około 31,1 g.
Kruszec
Metal szlachetny, na przykład złoto, srebro, platyna lub pallad.
Złoto inwestycyjne
Złoto spełniające określone parametry i wykorzystywane jako aktywo inwestycyjne. Zobacz nasze złoto inwestycyjne.
Srebro inwestycyjne
Srebro nabywane przede wszystkim ze względu na wartość zawartego w nim metalu.
Kolekcjonowanie i handel
Numizmat
Moneta, medal, banknot lub inny obiekt o wartości kolekcjonerskiej lub historycznej.
Numizmatyka
Dziedzina zajmująca się badaniem i kolekcjonowaniem monet, banknotów, medali oraz innych obiektów pieniężnych. Zobacz nasz pełny katalog numizmatyczny.
Wycena monety
Proces ustalania wartości monety z uwzględnieniem jej rzadkości, stanu zachowania, autentyczności, popytu oraz aktualnej sytuacji rynkowej. Skorzystaj z bezpłatnej wyceny monet w Acoin Numizmatyka.
Rzadkość
Stopień dostępności konkretnego obiektu numizmatycznego na rynku, który może istotnie wpływać na jego wartość.
Proweniencja
Udokumentowane pochodzenie i historia własności konkretnego obiektu numizmatycznego.
Aukcja numizmatyczna
Forma sprzedaży monet i innych obiektów kolekcjonerskich w drodze licytacji.
Grading i certyfikacja
NGC (Numismatic Guaranty Company)
Jedna z największych światowych firm zajmujących się profesjonalną certyfikacją i oceną stanu zachowania monet. Monety certyfikowane przez NGC umieszczane są w zabezpieczonym slabie z oznaczeniem oceny.
PCGS (Professional Coin Grading Service)
Amerykańska firma certyfikacyjna, obok NGC uznawana za jeden ze światowych standardów w gradingu monet. Oceny PCGS są powszechnie uznawane na aukcjach numizmatycznych i w handlu międzynarodowym.
Skala Sheldona
Międzynarodowa 70-stopniowa skala oceny stanu zachowania monet, opracowana w 1949 roku przez Williama Sheldona. Monety oceniane są od 1 (najgorszy stan) do 70 (idealny stan menniczy).
MS (Mint State)
Oznaczenie stosowane w skali Sheldona dla monet w stanie menniczym, bez śladów obiegu. Oceny MS 60–70 oznaczają kolejne poziomy jakości monety menniczej.
PR / PROOF
Moneta wybita specjalną techniką, z wypolerowanymi stemplami i zwykle w limitowanym nakładzie, przeznaczona głównie dla kolekcjonerów. Charakteryzuje się lustrzanym tłem i matowym reliefem.
PL (Proof-Like)
Moneta obiegowa lub kolekcjonerska, która posiada powierzchnię przypominającą monety proof, choć nie została wybita techniką proof.
DCAM (Deep Cameo)
Oznaczenie stosowane dla monet proof o wyjątkowo silnym kontraście między lustrzanym tłem a matowym reliefem.
TOP POP
Oznaczenie stosowane przez firmy gradingowe dla monet z najwyższą znaną oceną w populacji – żadna inna moneta danego typu nie została oceniona wyżej.
Popularne typy monet
Suweren (Sovereign)
Angielska złota moneta o zawartości 7,32 g czystego złota, bita od 1817 roku. Jeden z najpopularniejszych typów kolekcjonerskich i inwestycyjnych złotych monet europejskich. Zobacz złote monety angielskie.
Dukat
Historyczna złota moneta europejska, bita od średniowiecza. Charakterystyczna dla mennictwa austriackiego, węgierskiego i niderlandzkiego. Zobacz złote monety austriackie.
Talar
Historyczna srebrna moneta o dużej masie, popularna w Europie od XVI do XIX wieku. Nazwa dała początek angielskiemu słowu „dollar".
Krugerrand
Południowoafrykańska złota moneta bulionowa, wybita po raz pierwszy w 1967 roku. Jedna z najpopularniejszych monet inwestycyjnych na świecie.
Wiedeński Filharmonik
Austriacka bulionowa moneta ze złota lub srebra emitowana przez Münze Österreich, jedna z najbardziej rozpoznawalnych europejskich monet inwestycyjnych. Zobacz złoto inwestycyjne.
Maple Leaf
Kanadyjska bulionowa moneta ze złota, srebra, platyny lub palladu, emitowana przez Royal Canadian Mint od 1979 roku.
Autentyczność i handel
Fałszerstwo monety
Nieautoryzowane odtworzenie monety wykonane w celu wprowadzenia w błąd kolekcjonerów lub inwestorów. Rozpoznanie fałszerstwa wymaga oceny przez doświadczonego numizmatyka lub certyfikacji przez firmę gradingową.
Certyfikat autentyczności
Oficjalny dokument potwierdzający autentyczność monety, jej pochodzenie oraz najważniejsze parametry techniczne. Może być wydawany przez mennicę, firmę gradingową lub sprzedawcę.
Denominacja
Obniżenie lub podwyższenie nominalnej wartości pieniądza w drodze reformy walutowej. W Polsce ostatnia denominacja przeprowadzona została w 1995 roku.
Potrzebujesz profesjonalnej wyceny monety? Skontaktuj się z ekspertami Acoin Numizmatyka – oferujemy skup i wycenę złotych monet w Warszawie. Zapraszamy również do przeglądania naszego pełnego katalogu monet.
